Er is de laatste tijd veel te doen over de Psoas. En dat is niet zo gek, want het is een belangrijke spier. Ook in mijn werk als massage- en lichaamsgericht therapeut speelt deze spier een belangrijke rol.
De Psoas bestaat uit drie delen: de psoas major, de psoas minor en de iliacus. Het is een zeer krachtige spier die betrokken is bij al onze bewegingen zoals lopen, staan, rennen, hurken, springen en klimmen. Misschien heb je de naam wel eens horen vallen en je afgevraagd waar die spier dan zit. De Psoas is één van de diepst gelegen spieren in je lichaam en je kunt ‘m van buitenaf niet voelen. Maar je merkt wel dat die spier er is, telkens als je een lange tijd zit, rugpijn hebt of als je heup pijn doet.
De Psoas ligt diep in je buik en is ook de enige spier die je romp met je benen verbindt en zorgt voor stabilisatie van je heupgewricht zodat je stevig staat. Door overbelasting, een slechte houding, overgewicht, zwangerschap en veel zitten kunnen er allerlei klachten of symptomen ontstaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: pijn aan de voorkant van de heup en in de lies, stijfheid in de heupen, moeite met het buigen van de heup of bij opstaan na langdurig zitten, moeilijk de knie kunnen optillen of slechter kunnen lopen.
‘Spier van de ziel ‘ of ‘Schrikspier’
De Psoas wordt ook wel de “spier van de ziel” genoemd. De spier beïnvloedt namelijk niet alleen je houding en mobiliteit, maar is ook de boodschapper van je autonome zenuwstelsel. De Psoas is verbonden met het middenrif. Dit betekent dat deze spier betrokken is bij de ademhaling, bij angststoornissen, stress en bezorgdheid. Het is de spier die de communicatie verzorgt tussen je onderbuikgevoel (het buik-brein) en je hersenen (het hoofd-brein).
De Psoas is verbonden met ons reptielenbrein. Dit is het oudste deel van het de hersenen dat onze overlevingsinstincten aanstuurt. De Psoas spant zich aan wanneer je spanning of stress in je lichaam ervaart. Vroeger was stress nodig om te kunnen overleven. Het gaf je de kracht om meteen te reageren op een gevaarlijke situatie. Adrenaline en cortisol werden in ons lichaam aangemaakt, klaar om te vechten, te vluchten of te bevriezen.
Ook in de hectiek van deze tijd hebben we veel te maken met stress en overprikkeling. We nemen vaak niet de tijd om echt te ontspannen. En wanneer je om wat voor reden niet in staat bent om te ontspannen, worden er grote hoeveelheden cortisol en adrenaline aangemaakt. Hierdoor spant de Psoas zich aan, met als doel aan de dingen te ontsnappen die de hersenen interpreteren als schadelijk of gevaarlijk. Je hebt de spier letterlijk nodig om te vechten, te vluchten of te bevriezen.
Bij langdurige stress herkent je lichaam niet meer of je in gevaar bent of niet en houdt de voortdurende aanmaak van adrenaline en cortisol je in een constante staat van paraatheid, waarbij je buik samentrekt klaar om weg te rennen of om je schrap te zetten. Het gevolg is dat je uitgeput raakt.
De Psoas spant zich aan als stress en spanning zich opbouwen in je lichaam. Maar daarnaast slaat de spier via het zenuwstelsel ook de onderliggende emotie ervan op. Het aanspannen van de Psoas gebeurt ook wanneer er (jeugd)trauma, onderdrukte emoties, ingrijpende gebeurtenissen of nare herinneringen opkomen. Door de ontstane schrikreactie spant de spier zich aan en zal dus ook je buik samentrekken. Je krimpt letterlijk in elkaar van de schrik. Wij noemen de Psoas daarom ook wel de ‘Schrikspier’. De spier zal zich blijvend aanspannen (verkorten) wanneer je voor langere tijd in staat van grote angst of stress verkeert en zal uiteindelijk verharden. Hierdoor kunnen er, naast de eerder genoemde klachten in het heupgebied, ook elders in het lichaam klachten ontstaan zoals:
- Pijn en stijfheid in onder- en/of bovenrug
- Een (extreem) holle rug
- Verkorting van een been, wanneer de Psoas aan 1 zijde heel gespannen is
- Onverklaarbare buikpijn
- Klachten in nek en schouders
- Obstipatie en darmklachten
- Moeite met (buik)ademhaling (neiging tot hoog ademen)
- Nier/blaasklachten
- Pijnlijke menstruaties
- Zwakke buikspieren
-
-
De diepte in
In mijn praktijk kom ik al deze verschillende klachten of symptomen tegen. De Psoas speelt, zoals eerder gezegd, een belangrijke rol in mijn werk. Er worden immers allerlei emoties in opgeslagen. Emoties die je niet wilt of kunt voelen en die je weggestopt hebt, maar die jouw lichaam middels klachten of symptomen kenbaar maakt. Omdat de Psoas zo diep ligt kan deze alleen bereikt worden door druk op het omliggende weefsel. Ik nodig met mijn massages/aanrakingen uit om met aandacht naar die plek te gaan die op dat moment om aandacht vraagt. Er contact mee maken en luisteren naar wat die plek jou te vertellen heeft. Dit zal niet alleen de pijn verzachten, maar zal er ook voor zorgen dat een onderliggend trauma, angst of onzekerheid gezien/erkend wordt. Hierdoor zal op den duur de Psoas weer verzachten en zullen de klachten verminderen of verdwijnen.
De volgende 2 oefeningen geven je Psoas ontspanning en kun je zelf thuis doen.
Oefening Psoas Stretch
Deze oefening verlicht vaak op een relatief eenvoudige manier spanning en stijfheid in de onderrug en pijn en stijfheid in heupen en liezen. Daarnaast heeft het ook een ontspannende werking in je buikgebied en geeft het ruimte aan je middenrif en ademhaling.
- Ga op je rug op de bedrand of op een tafel liggen
- Schuif naar de rand en trek je knieën op tegen je borst
- Houd je rug plat tegen de tafel
- Strek één been langzaam naar beneden en probeer hem van de rand te laten zakken
- Laat de zwaartekracht het werk doen
- Wissel met het andere been
Als de Psoas strak staat, zul je niet in staat zijn om je been helemaal te laten zakken. Het kan zijn dat je onderrug wil buigen om dit te compenseren. Kijk of het kan. Ook kan het zijn dat de Psoas aan de ene kant van je lichaam strakker aanvoelt dan aan de andere kant. Als dat zo is dan stretch je de kant die het strakst aanvoelt vaker.
Oefening Psoas Release:
- Ga op de grond liggen, op je rug, met je knieën gebogen en je voeten op de grond
- Je voeten staan comfortabel op heupbreedte
- Je armen liggen ontspannen naast je lichaam. Je mag je handen ook op je buik leggen of je armen voor de borst vouwen, net wat jij lekkerder vindt
- Sluit je ogen
- Ontspan en adem rustig in en uit.
- Blijf 10-20 minuten in deze houding liggen.
We noemen dit de constructieve rustpositie. Wanneer je elke dag tien tot twintig minuten in deze positie gaat liggen, zul je merken dat je lichaam weer vitaal wordt. De beste tijd om het te doen is ‘s ochtends en wanneer je uit je werk komt, vóór het avondeten.
Deze constructieve rustpositie:
- Verlicht hoofdpijnen
- Zorgt voor diepe ontspanning
- Kalmeert het zenuwstelsel
- Verlicht angst, depressie, frustratie en irritatie
- Verbetert de spijsvertering, de bloedsomloop en de ademhaling
- Ontspant nek en schouders
- Verbetert de hormonale balans in je lichaam
- Ondersteunt heling op alle niveaus